Een tegeltje ophangen en onderhouden

Een gebakken keramische tegel is bij normaal gebruik vrijwel onverwoestbaar, en op precies één manier bijzonder kwetsbaar: vallen. Bijna alles wat je over onderhoud moet weten, volgt daaruit.

Drie manieren om hem op te hangen

Plakstrips, een geboorde haak of een standaard. Welke de juiste is, hangt veel meer af van de muur dan van de tegel.

• Plakstrips: geen schade, geen gereedschap, zo klaar. Alleen betrouwbaar op een glad, schoon en stevig oppervlak.
• Een geboorde haak of een smal plankje: de enige echt blijvende oplossing, en de juiste keuze boven alles waar een val schade zou geven.
• Een houten standaard: helemaal geen bevestiging. Goed voor een plank, een vensterbank of een schouw, en goed als je hem weggeeft aan iemand die huurt.

Wanneer plakstrips houden en wanneer niet

Ze houden goed op stevig geschilderd stucwerk, op glans- en zijdeglansverf, op glas en op betegelde wanden. Ze laten los op structuur- of vliesbehang, op verse muurverf die nog niet is uitgehard, op kalk- en krijtverf, op ruw stucwerk en op alles wat stoffig is.

Twee gewoonten maken het verschil. Ontvet de plek met spiritus of alcohol in plaats van met een allesreiniger, want de meeste sprays laten een filmpje achter. Druk daarna een halve minuut stevig aan en laat het geheel een uur staan voor je er iets aan hangt. De meeste mislukkingen zijn ongeduld, niet de lijm.

Nog één ding: warmte en stoom maken lijm op den duur zacht. Recht boven een kookplaat of in een badkamer zonder ventilatie hoort een haak.

Boren, verstandig gedaan

In gipsplaat gebruik je een gipsplaatplug en niet alleen een schroef. In baksteen of beton is een boor van 5 of 6 millimeter met een plug ruim voldoende voor dit gewicht. Boor je in een bestaande tegelwand, plak dan eerst een stukje afplaktape over de plek zodat de boor niet wegglijdt, begin langzaam en zonder klopstand, en zet de klop pas aan als je door het glazuur heen bent.

Hang de haak zo dat het midden van de tegel iets boven ooghoogte van een staande volwassene zit — tenzij hij bij een groep hoort. Bij een groep waterpas je het geheel in plaats van elke tegel apart, en dat staat uitgewerkt in tegeltjes combineren tot een galerijwand.

Keuken en badkamer

Allebei prima voor de tegel zelf. Geglazuurd keramiek trekt zich niets aan van vocht, stoom of spatten — precies de reden dat Nederlandse keukens ooit betegeld werden. Wat er wél last van heeft, is de bevestiging en, als je die hebt, de houten standaard. Houd hout uit een doucheruimte.

Vet is het enige echte keukenprobleem. Vlak bij een kookplaat vangt een tegel net zo goed een laagje bakvet als de muur eromheen, en dan wil hij elke paar maanden een beurt in plaats van elke paar jaar.

Schoonmaken, hitte en de vaatwasser

Een vochtige doek doet alles wat normaal is. Voor vet: lauw water met een druppel afwasmiddel, en daarna droogwrijven. Niets schurends: geen schuursponsje, geen schuurmiddel, geen chloorpasta. De afbeelding zit ín het glazuur en dat glazuur is hard, maar een schuurspons maakt het dof — en dof blijft dof.

Gebruik hem niet als onderzetter voor een hete pan. Keramiek heeft meer moeite met een plotselinge temperatuurwisseling dan met hitte op zich, en een hete pan op een koude tegel is precies de schok die er een scheur in zet. Houd hem ook uit de vaatwasser: het is een decoratief voorwerp en geen servies, en herhaalde vaatwascycli zijn hard voor glazuur.

Hoe hij veroudert

Nauwelijks, is het eerlijke antwoord. De afbeelding is ingebrand, dus hij verbleekt niet in daglicht zoals een inktprint dat doet, en er kan niets loslaten omdat er geen laagje is dat kan loslaten. De kleuren blijven zoals ze waren. Na jaren in een keuken waarin echt gekookt wordt, kan een tegel iets warmer van toon worden door vet, en dat gaat er met een fatsoenlijke schoonmaakbeurt weer af.

Wat wij doen als er tóch iets misgaat, staat uitgeschreven bij de kwaliteitsgarantie. En ging de eerste tegel goed, dan is de tweede eenvoudiger: begin bij het foto tegeltje.